Vyombo vya usalama nchini Iran vimetangaza kufanya moja ya operesheni kabambe na za kushtukiza zaidi za kiintelijensia katika siku za hivi karibuni, baada ya kufanikiwa kusambaratisha mitandao mitatu ya kigaidi inayodaiwa kufadhiliwa na kuongozwa na mashirika ya kijasusi ya Marekani (CIA) na Israel (Mossad).
Kwa mujibu wa taarifa rasmi iliyotolewa na Wizara ya Intelijensia ya Iran, operesheni hiyo ilifanyika katika jimbo la kimkakati la Sistan-Baluchestan lililopo kusini-mashariki mwa nchi hiyo. Katika makabiliano hayo, vikosi vya usalama vilifanikiwa kuwaua magaidi watatu na kuwakamata wengine tisa kabla hawajapata fursa ya kutekeleza mashambulizi yao.
Mipango ya Mashambulizi na Silaha Zilizokamatwa
Ripoti za kiintelijensia zinaeleza kuwa watuhumiwa hao walijipenyeza nchini Iran wakitokea mipaka ya mashariki. Lengo lao kuu lilikuwa ni kutekeleza mfululizo wa mauaji ya kulengwa (assassinations) dhidi ya viongozi wa serikali na kijeshi, kufanya hujuma kwenye miundombinu muhimu, na kulipua mabomu katika majimbo ya kusini mwa Iran.
Uchunguzi wa awali unaonyesha kuwa wanachama wa mitandao hiyo walipata mafunzo kabambe ya kijeshi nje ya nchi. Mafunzo hayo yalihusisha mbinu za kisasa za utengenezaji wa mabomu, matumizi ya vilipuzi vya hali ya juu, na mbinu za mauaji ya kimya kimya.
Katika msako uliofuata kwenye maficho saba tofauti ndani ya jimbo hilo, maofisa wa usalama walifanikiwa kukamata shehena kubwa ya silaha nzito, mabomu, na vifaa vya milipuko vilivyotengenezwa nchini Marekani, jambo linalothibitisha kuhusika kwa mataifa ya kigeni.
Kwa Nini Jimbo la Sistan-Baluchestan Linatumiwa?
Kuchaguliwa kwa jimbo la Sistan-Baluchestan kama uwanja wa operesheni hizi za siri si jambo la bahati mbaya. Jiografia ya eneo hili inalifanya kuwa njia kuu ya kupenyeza silaha na wapelelezi kwa sababu zifuatazo:
1. Mpaka Mrefu na Mkubwa: Jimbo hili linapakana moja kwa moja na nchi za Pakistan na Afghanistan maeneo yenye mipaka iliyo wazi na magendo mengi.
2. Mazingira ya Milima na Majangwa: Topografia ya eneo hili inatoa mazingira mazuri kwa makundi ya waasi na majasusi kujificha bila kugundulika kwa urahisi.
3. Historia ya Mivutano: Eneo hili limekuwa likitumiwa mara kwa mara na makundi ya waasi wa kijamii, jambo linaloyapa mashirika ya kijasusi ya kigeni fursa ya kutumia mivutano hiyo ya ndani kama kivuli cha operesheni zao.
Vita ya Kivuli Kati ya Iran, CIA na Mossad
Tukio hili ni muendelezo wa vita ya kivuli (shadow war) iliyodumu kwa miongo kadhaa kati ya Iran na muungano wa Marekani na Israel. Tangu kuanza kwa mivutano ya kijeshi mwishoni mwa mwezi Februari, Tehran imewakamata maelfu ya watu wanaotuhumiwa kujihusisha na upelelezi na hujuma dhidi ya taarifa za usalama wa taifa.
Operesheni hii inakuja wiki chache tu baada ya Iran kusambaratisha mitandao mingine minne ya kigaidi katika eneo hilo hilo wakati wa mazishi ya aliyekuwa Kiongozi Mkuu wa nchi hiyo. Hii inaashiria kuwa presha ya kiintelijensia dhidi ya Iran imeongezeka mara dufu.
Serikali ya Iran inaamini kuwa Marekani inatumia mashirika yake ya siri kufanya operesheni za kuivuruga nchi hiyo kutoka ndani (destabilization campaign) ili kuilazimisha kusalimu amri katika uwanja wa diplomasia na vita vya kiuchumi. Mpaka sasa, Idara ya Ulinzi ya Marekani na Shirika la CIA havijatoa tamko lolote kuhusu madai haya.
Nini Maana Yake kwa Usalama wa Kikanda?
Kufichuliwa kwa mtandao huu kunazidisha hofu ya kuenea kwa vita hii nje ya mipaka ya kawaida na kuingia kwenye vita vya kigaidi na kihujuma. Wakati pande zote zikionekana kutokubali kushindwa, usalama wa Ukanda wa Mashariki ya Kati unazidi kuingia kwenye kipindi cha giza na kutotabirika.
Swali kuu linalobaki kwa wachambuzi wa mambo ni hili: Je, ni mitandao mingapi zaidi ya siri iliyojipenyeza ndani ya mataifa haya ikisubiri amri ya kushambulia, na nani hasa anayevuta kamba kuu nyuma ya pazia hili la kijasusi?
Endelea kufuatilia Swahili Prime Media kwa habari za kina, uchambuzi wa kiintelijensia, na matukio ya kimataifa yanayoitikisa dunia.